“Je moet er zo snel mogelijk bij zijn”

‘Onze app helpt jongeren van schulden af én geeft ze financiële regie weer in eigen handen’. Een soort vroegsignalering, maar dan gericht op jongeren van 18 tot 27 jaar: zo zou je de werkwijze van Socialdebt kunnen omschrijven. De non-profit organisatie neemt tot een bedrag van € 2.500 schulden van jongeren over en helpt ze met behulp van een app vervolgens om de schulden boete- en rentevrij af te lossen én om voortaan te budgetteren en zelfs te sparen. Bestuurder Patricio van den Boom legt uit hoe en waarom het werkt.

Socialdebt werd enkele jaren geleden opgericht door ondernemer Jamal Oulel (33), die rond zijn 26 e zelf verstrikt dreigde te raken in schulden. Terwijl incassobureaus achter hem aan zaten, liepen zijn schulden snel op. In ‘schuldenhoofdstad’ Rotterdam kreeg hij van de Gemeentelijke Kredietbank te horen ‘dat hij maar moest terugkomen als zijn financiële problemen groter waren’. “Jamal kwam er mede dankzij zijn sterke ondernemersnetwerk op eigen kracht uit, maar veel jongeren zijn minder fortuinlijk,” vertelt Van den Boom, die vanaf het prille begin bij Socialdebt betrokken was. “Sterker nog: ze hebben geen schijn van kans. Door de op wantrouwen en straffen gebaseerde ‘schuldenindustrie’ waar in Nederland sprake van is, kunnen schulden met een gezamenlijke waarde van een paar honderd euro in no-time oplopen naar duizenden euro’s.”

Dus je moet er zo snel mogelijk bij zijn?

“Ja, als er sprake is van problematische schulden ter waarde van vele duizenden euro’s ben jij bij jongeren eigenlijk al te laat. Daar kwamen Jamal en ik achter toen we ons een paar jaar geleden in de schuldenproblematiek begonnen te verdiepen. Als sociaal ondernemer huurde hij ruimte in LaatBloeien, de innovatiehub en co-working space die ik in Rotterdam heb opgezet. Als ervaringsdeskundige had hij een idee voor een non-profit onderneming die zich richt op een witte vlek binnen de schuldhulpverlening: jongeren van 18 tot 27 jaar met een schuld tot € 2.500. Zij kunnen nergens terecht, maar lopen wel het risico om vermalen te worden in de kaken van de schuldenindustrie. Jamal vroeg mij om mee te denken over zijn idee. Dat is Socialdebt geworden.”

Wil je het Socialdebt-concept eens toelichten?

“Socialdebt is in de eerste plaats een app, die jongeren kunnen downloaden. Dankzij een intelligent algoritme dat meebeweegt met hun inkomens- en uitgavepatroon, kan de app een realistisch aflossingsplan berekenen. Gemiddeld worden jongeren op de huid gezeten door acht schuldeisers. Omdat Socialdebt tot een maximum van € 2.500 alle schulden overneemt, hebben ze voortaan alleen nog met ons van doen. Dat is de eerste winst, want dat geeft rust in het hoofd en ruimte om na te denken. De maandelijkse aflossing die de app berekent, is realistisch, haalbaar én rente- en incassokostenvrij. Jongeren die zich aan het aflossingsplan houden, worden bovendien beloond, bijvoorbeeld met een cadeaukaart voor boodschappen of een OV-kaart met saldo. Tijdens het aflossen is er persoonlijke online begeleiding die, als de schuld is voldaan, kan worden voortgezet tijdens het opbouwen van een financiële buffer van € 2.500. We zijn in Rotterdam begonnen met tien jongeren, hebben momenteel ongeveer 150 jongeren on board en willen nog dit jaar doorgroeien naar 500 jongeren in heel Nederland. Want dat is het mooie van een app: die is niet gebonden aan gemeentegrenzen.

Even rekenen: 500 keer € 2.500 is € 1.250.000. Hoe financieren jullie dat?

“Bedrijven en organisaties ondersteunen ons omdat ze onze missie onderschrijven, maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in het vaandel hebben en misschien ook wel jonge werknemers hebben die worstelen met schulden. In feite is er sprake van een revolverend fonds: van iedere ton die erin wordt gestopt, hebben we berekend, kunnen we dankzij de aflossingen weer negen nieuwe jongeren onboarden. Om het financiële plaatje compleet te maken: schuldeisers krijgen binnen 24 uur hun geld, in ruil voor een kleine korting die we gebruiken om jongeren te belonen voor hun goede aflossingsgedrag en om
onze exploitatiekosten te dekken. Die zijn overigens laag, want de online persoonlijke begeleiders zijn vrijwilligers die als professional vooral in dienst zijn van financiële instellingen.”

Laat ik even advocaat van de duivel spelen: waarom zou je die schulden van jongeren overnemen, ze hebben het er toch zelf naar gemaakt?
“Vaak wel, maar de vraag is of je ze dat mag aanrekenen want hun brein werkt totaal anders dan dat van een volwassene. Dat maakt ze ook zo kwetsbaar voor online gokken en betaalmethoden als Buy Now Pay Later (BNPL). Het wordt ze veel te makkelijk om impulsief uitgaven te doen waarvan ze de financiële consequenties niet kunnen overzien. Terwijl ze vervolgens bij het terugvorderen van de schulden wel net zo hard en genadeloos worden aangepakt als volwassenen. Dat verklaart ook het succes van Socialdebt: ondersteund door de online persoonlijke begeleiders, is de app een hulpmiddel dat ze snappen en dat hun taal spreekt. En misschien het belangrijkste: het is een app die ze de regie teruggeeft over hun financiële situatie en die ze niet alleen helpt om van hun schulden af te raken maar ook om te budgetteren en zelfs om een financiële buffer op te bouwen.”

Je mag tot slot kiezen: is het een kwestie van ‘dweilen met de kraan open’ of ‘alle kleine beetjes helpen’?

“Geen van beiden, want ik denk dat we voor jongeren van 18 tot 27 echt het verschil kunnen maken met Socialdebt. Wat niet wegneemt dat de realiteit weerbarstig is. Dat er influencers zijn die opscheppen over hun Klarna-rekening, toont aan dat er paal en perk moet worden gesteld aan ontwikkelingen als BNPL en online gokken. De wetgeving waaraan ik daarbij zit te denken moet er ook komen op het gebied van het terugvorderen van schulden: zoals het niet normaal is dat heel jonge kinderen in populaire games al voortdurend worden verleid om dingen te kopen, is het voor iemand tussen de 18 en 27 ook niet normaal dat een kleine schuld door hoge rentes en incassokosten in no-time kan uitgroeien tot een problematische schuld. Er moet op dat gebied echt een leeftijdsgrens worden ingebouwd in de wetgeving.”

Eind februari kreeg Socialdebt bezoek van Koningin Máxima en minister Schouten van Armoedebeleid. Wat is je het meest bijgebleven van dat bezoek?

“Ook dankzij de jongeren die bij die gelegenheid tijdens een ‘pressure cooker workshop’ aan het woord kwamen, overheerste bij mij na afloop het idee dat we echt op de goede weg zijn. Socialdebt is een sterk merk onder jongeren. Ze praten erover, hebben er vertrouwen in en attenderen leeftijdgenoten erop. Onlangs zijn we een officiële samenwerking met SchuldenlabNL aangegaan, die er vooral toe moet leiden dat meer jongeren een financiële buffer opbouwen. Dus niet alleen uit de schulden, van min € 2.500 naar nul, maar meteen doorpakken en een goede basis leggen voor een schuldenvrije toekomst, van nul naar € 2.500.”

Redactie en Beeld: BKR | Bureau de Geus | PACT Public Affairs